\clearpage
\section{Podsumowanie i wnioski}

\subsection{Główne wyniki badań}

\subsubsection{Odpowiedzi na pytania badawcze}

\paragraph{Pytanie 1: Który silnik oferuje lepszą wydajność dla gier 2D?}

\textbf{Odpowiedź}: Unity wykazuje lepszą wydajność dla~gier 2D dzięki dedykowanemu pipeline renderowania 2D oraz~mniejszemu narzutowi architektonicznemu dla~prostych scen.

\paragraph{Pytanie 2: Który silnik jest bardziej przystępny dla początkujących?}

\textbf{Odpowiedź}: Unity charakteryzuje się znacząco niższym progiem wejścia ze~względu na:
\begin{itemize}
    \item Lepszą dokumentację i~materiały edukacyjne
    \item Prostszy język programowania (C\# vs C++)
    \item Bardziej intuicyjny interfejs edytora
    \item Większą społeczność gotową do~pomocy
\end{itemize}

\paragraph{Pytanie 3: Jak różnią się możliwości graficzne obu silników?}

\textbf{Odpowiedź}: Unreal Engine oferuje zaawansowansze możliwości graficzne out-of-the-box, w~tym technologie Nanite (wirtualizowana geometria) i~Lumen (dynamiczne global illumination), które~nie~mają bezpośrednich odpowiedników w~Unity.

\paragraph{Pytanie 4: Który silnik lepiej wspiera platformy mobilne?}

\textbf{Odpowiedź}: Unity dominuje na~platformach mobilnych z~70\% udziałem w~rynku, oferując lepszą optymalizację, mniejsze rozmiary buildów oraz~bogatszy ekosystem mobile-specific rozwiązań.

\paragraph{Pytanie 5: Jak różnią się przepływy pracy w obu silnikach?}

\textbf{Odpowiedź}: Unity promuje podejście komponentowe z~większą elastycznością, podczas gdy~Unreal narzuca bardziej ustrukturyzowany workflow oparty na~Blueprintach i~architekturze Actor-Component.

\subsubsection{Weryfikacja hipotez}

Wszystkie cztery postawione hipotezy badawcze zostały potwierdzone:

\begin{enumerate}
    \item Unreal Engine rzeczywiście oferuje lepszą wydajność renderowania 3D
    \item Unity charakteryzuje się niższym progiem wejścia
    \item Unity ma~lepsze wsparcie dla~platform mobilnych
    \item Unreal Engine umożliwia osiągnięcie wyższej jakości grafiki
\end{enumerate}

\subsection{Wnioski praktyczne}

\subsubsection{Rekomendacje dla deweloperów}

\paragraph{Wybierz Unity jeśli}:
\begin{itemize}
    \item Jesteś początkującym deweloperem
    \item Tworzysz grę 2D
    \item Celujesz w~platformy mobilne
    \item Potrzebujesz szybkiego prototypowania
    \item Pracujesz solo lub w~małym zespole
    \item Masz ograniczony budżet na~assety
\end{itemize}

\paragraph{Wybierz Unreal Engine jeśli}:
\begin{itemize}
    \item Tworzysz grę 3D AAA
    \item Grafika jest najwyższym priorytetem
    \item Masz doświadczenie z~C++
    \item Pracujesz w~dużym zespole
    \item Celujesz w~PC/konsole nowej generacji
    \item Potrzebujesz zaawansowanych funkcji wizualnych
\end{itemize}

\subsubsection{Wytyczne dla różnych typów projektów}

\begin{table}[h!]
    \centering
    \caption{Rekomendacje wyboru silnika według typu projektu}
    \label{tab:recommendations}
    \begin{tabular}{|l|c|c|}
        \hline
        \textbf{Typ projektu} & \textbf{Rekomendacja} & \textbf{Alternatywa} \\
        \hline\hline
        Gra 2D indie & Unity & -- \\
        \hline
        Gra 3D indie & Unity & Unreal (dla~AAA look) \\
        \hline
        Gra mobilna & Unity & -- \\
        \hline
        Gra AAA 3D & Unreal & -- \\
        \hline
        Gra VR high-end & Unreal & Unity \\
        \hline
        Gra VR mobilna & Unity & -- \\
        \hline
        Aplikacja edukacyjna & Unity & -- \\
        \hline
        Architectural viz & Unreal & Unity (HDRP) \\
        \hline
        Symulatory & Unreal & Unity \\
        \hline
    \end{tabular}
\end{table}

\subsection{Wkład naukowy}

\subsubsection{Nowatorskie aspekty badań}

Niniejsza praca wnosi następujące elementy do~dziedziny badań nad~silnikami gier:

\begin{itemize}
    \item \textbf{Zunifikowana metodyka pomiaru} -- wykorzystanie NVIDIA Nsight jako niezależnego narzędzia eliminuje różnice w~profilowaniu wbudowanym
    \item \textbf{Triangulacja danych} -- połączenie testów wydajnościowych, analizy funkcjonalności i~wywiadów jakościowych
    \item \textbf{Praktyczne przypadki użycia} -- konkretne rekomendacje oparte na~danych empirycznych
    \item \textbf{Perspektywa polskiej społeczności} -- uwzględnienie specyfiki rynku polskiego
\end{itemize}

\subsubsection{Znaczenie dla branży}

Wyniki pracy mogą być wykorzystane przez:

\begin{itemize}
    \item \textbf{Nowych deweloperów} -- jako przewodnik przy~wyborze pierwszego silnika
    \item \textbf{Studia gamedev} -- przy~podejmowaniu decyzji technologicznych
    \item \textbf{Uczelnie} -- jako materiał dydaktyczny w~kursach game development
    \item \textbf{Firmy szkoleniowe} -- do~planowania ścieżek edukacyjnych
\end{itemize}

\subsection{Ograniczenia i przyszłe badania}

\subsubsection{Identyfikacja ograniczeń}

Przeprowadzone badania posiadają następujące ograniczenia:

\begin{enumerate}
    \item \textbf{Zakres czasowy} -- silniki ewoluują szybko; wyniki mogą się zdezaktualizować w~ciągu 12-24 miesięcy
    \item \textbf{Zakres gatunkowy} -- koncentracja na~grach typu bullet-hell nie~pokrywa wszystkich możliwych zastosowań
    \item \textbf{Konfiguracja sprzętowa} -- testy na~pojedynczej maszynie nie~uwzględniają różnorodności sprzętu graczy
    \item \textbf{Próba badawcza} -- 8~wywiadów to~relatywnie mała próba, choć~wystarczająca dla~badań jakościowych
    \item \textbf{Perspektywa geograficzna} -- fokus na~polskiej społeczności może nie~odzwierciedlać trendów globalnych
\end{enumerate}

\subsubsection{Propozycje dalszych badań}

Na~podstawie zidentyfikowanych ograniczeń proponuje się następujące kierunki przyszłych badań:

\paragraph{Badania longitudinalne}
Śledzenie wydajności obu silników przez~2-3~lata, dokumentując wpływ kolejnych aktualizacji na~wydajność i~funkcjonalność.

\paragraph{Rozszerzenie zakresu gatunkowego}
Przeprowadzenie analogicznych testów dla:
\begin{itemize}
    \item Gier RPG (open world)
    \item Gier strategicznych czasu rzeczywistego
    \item Gier puzzle
    \item Symulatorów
\end{itemize}

\paragraph{Testy wieloplatformowe}
Porównanie wydajności na~różnych konfiguracjach sprzętowych:
\begin{itemize}
    \item PC low-end, mid-range, high-end
    \item Urządzenia mobilne (Android, iOS)
    \item Konsole (PlayStation, Xbox, Switch)
\end{itemize}

\paragraph{Badania społeczności międzynarodowej}
Rozszerzenie wywiadów na~deweloperów z~różnych krajów i~kultur, co~pozwoliłoby na~identyfikację różnic regionalnych w~preferencjach i~doświadczeniach.

\paragraph{Analiza ekonomiczna}
Badanie Total Cost of Ownership (TCO) dla~projektów w~Unity vs Unreal, uwzględniające:
\begin{itemize}
    \item Czas nauki dla~zespołu
    \item Koszt licencji i~narzędzi dodatkowych
    \item Koszt assetów i~rozszerzeń
    \item Czas rozwoju projektu
    \item Koszty maintenance i~aktualizacji
\end{itemize}

\paragraph{Badania UX deweloperów}
Szczegółowa analiza user experience programistów i~artystów pracujących w~obu silnikach, z~wykorzystaniem metod:
\begin{itemize}
    \item Eye tracking podczas pracy w~edytorze
    \item Think-aloud protocols
    \item Kwestionariusze SUS (System Usability Scale)
    \item Pomiary czasu wykonania typowych zadań
\end{itemize}

\subsubsection{Rozwój metodologii}

Przyszłe badania mogłyby udoskonalić metodologię poprzez:

\begin{itemize}
    \item \textbf{Automatyzację testów} -- stworzenie frameworka do~automatycznego uruchamiania i~profilowania scenariuszy testowych
    \item \textbf{Standaryzację metryk} -- opracowanie branżowego standardu pomiaru wydajności silników gier
    \item \textbf{Większą próbę} -- przeprowadzenie badań ilościowych na~próbie 100+ deweloperów
    \item \textbf{Testy A/B} -- eksperymentalne porównanie czasu rozwoju tych samych projektów w~obu silnikach
\end{itemize}

\subsection{Refleksje końcowe}

Przeprowadzone badania potwierdzają, że~nie~istnieje jednoznaczna odpowiedź na~pytanie ,,który silnik jest lepszy''. Zarówno Unity, jak i~Unreal Engine mają swoje unikalne zalety i~są optymalizowane pod~różne przypadki użycia.

Unity dominuje na~rynku gier mobilnych i~2D oraz~stanowi lepszy wybór dla~początkujących, podczas gdy~Unreal Engine jest standardem dla~produkcji AAA wymagających najwyższej jakości grafiki.

Kluczem do~sukcesu jest \textbf{świadomy wybór narzędzia dopasowanego do~konkretnego projektu}, zespołu i~celów biznesowych. W~dynamicznie rozwijającej się branży gier, znajomość obu silników staje się coraz bardziej wartościową umiejętnością.

\subsection{Znaczenie wyników w kontekście rozwoju technologii}

Obserwowany rozwój silników gier wskazuje na~kilka kluczowych trendów:

\begin{enumerate}
    \item \textbf{Demokratyzacja tworzenia gier} -- oba silniki stają się coraz bardziej dostępne dla~indywidualnych twórców
    \item \textbf{Konwergencja funkcjonalności} -- Unity dogania Unreal w~zakresie grafiki, Unreal staje się bardziej przyjazny dla~początkujących
    \item \textbf{Wzrost znaczenia ekosystemu} -- assety, pluginy i~społeczność stają się równie ważne jak~sam silnik
    \item \textbf{Cloud gaming} -- nowe platformy strumieniowania gier mogą zmienić wymagania wydajnościowe
\end{enumerate}

Przyszłość prawdopodobnie przyniesie dalszą specjalizację -- Unity będzie dominować na~mobile i~indie, Unreal w~AAA i~wysokobudżetowych produkcjach -- ale~z~rosnącą obszarem nakładania się możliwości, co~daje deweloperom większą swobodę wyboru.

\vspace{1cm}

\noindent
Niniejsza praca stanowi wkład w~systematyzację wiedzy o~współczesnych silnikach gier i~może służyć jako punkt odniesienia dla~przyszłych badań w~tej dynamicznie rozwijającej się dziedzinie.
